تاریخ انتشار:
بازدید: 27 بازدید
افعال-مجهول-فارسی-یازدهم

مثال های افعال مجهول فارسی یازدهم: ساختار، نکات کلیدی و جدول جملات

در دستور زبان فارسی، فعل مجهول ساختاری است که در آن فاعل حذف شده و مفعول جایگاه نهاد را اشغال می‌کند. تسلط بر این قواعد برای تحلیل نقش‌های دستوری الزامی است.

ساختار فعل مجهول

  • زبان معیار: صفت مفعولی (بن ماضی + ه) + صرف فعل کمکی «شدن».
  • متون کهن: استفاده از افعال کمکی «آمدن» یا «گشتن» به جای «شدن» (رایج در متونی مانند تاریخ بیهقی).

۴ اصل اساسی در تشخیص و ساخت فعل مجهول

  1. الزام مفعول‌پذیری: تنها افعال متعدی (گذرا به مفعول) قابلیت تبدیل شدن به حالت مجهول را دارند.
  2. الگوی مجهول کهن: در متون قدیمی، افعال «گشت» یا «آمد» نقش فعل کمکی «شد» را ایفا می‌کنند.
  3. تطابق زمانی: زمان و نوع فعل کمکی «شدن» باید دقیقاً بر اساس زمان و نوع فعل در جمله معلوم تنظیم شود.
  4. آزمون صحت: ساختار مجهول صحیح باید قابلیت بازگردانی دقیق به جمله معلوم اولیه را داشته باشد.

جدول مثال افعال مجهول فارسی یازدهم

واژه مجهولدرسجمله
بار داده آید۲گفت: بونصر را بگوی که امروز دُرستم و در این دو سه روز، بار داده آید که علّت و تب تمامی زایل شد.
نبشته آمد۲و نبشته آمد و به توقیع، مؤکّد گشت.
گسیل کرده شود۲گفت: چون نامه‌ها گسیل کرده شود، تو بازآی.
داده آید۲تو بازآی که پیغامیست سوی بونصر در بابی، تا داده آید.
نبشته آمد۲و نامه نبشته آمد. نزدیک آغاجی برُدم.
خوانده می‌شود۲کتاب خوانده می‌شود.
خوانده خواهد شد۲کتاب خوانده خواهد شد.
دوخته شده بود۵نگاه فزون خواهانه و دهشت‌بار روس‌ها به فراتر از اینها دوخته شده بود.
خوانده می‌شود۵اگر بعثی ها می فهمیدند در آسایشگاهی دعا خوانده می‌شود، همه را زندانی می کردند.
کشته شد۸شاگردان به مولانا این گونه خبر دادند که شمس کشته شد.
یافته نمی‌شود۸گفتند: یافت می‌نشود، جُسته ایم ما / گفت آن که یافت می‌نشود آنم آرزوست.
کارش ساخته شد۱۴چنان دید بر روی دشمن ز خشم / که شد ساخته کارش از زهر چشم.

همچنین ببینید : آرشیو سوالات نهایی فارسی یازدهم

مطالعه بیشتر